اکتینومایکوزیس (Actinomycosis)
دسته‌بندی: باکتریایی
عامل بیماری‌زا: باکتری اکتینومایسس اسرائیلی (Actinomyces israelii)
خانواده: اکتینومایستاسه Actinomycetaceae
رده: اکتینوباکتریا (سرده: اکتینومایسس) Actinobacteria (Genus: Actinomyces)
اکتینومایکوز یک عفونت باکتریایی گرانولوماتوز مزمن، پیشرونده و نقب‌زننده است که علیرغم نامش (مایکوز به معنای قارچ)، توسط باکتری‌های گرم‌مثبت بی‌هوازی یا میکروآئروفیل رشته‌ای به نام اکتینومایسس اسرائیلی ایجاد می‌شود. این باکتری فلور همزیست طبیعی دهان، پلاک دندانی، دستگاه گوارش و واژن است و بیماری تنها با آسیب به سد مخاطی (کشیدن دندان، تروما یا استفاده طولانی از IUD) به صورت آندوجنوس آغاز می‌شود. شاخص‌ترین تظاهر آن، فرم سرویکوفاسیال (آرواره کلوخی یا Lumpy jaw) با تورم سفت چوبی فک و صورت است که فیستول‌ها و مجاری متعددی به پوست باز کرده و چرک حاوی «گرانول‌های گوگردی» زردرنگ (Sulfur granules) ترشح می‌کند. این گرانول‌ها توده‌های فشرده رشته‌های باکتریایی هستند. درمان نیازمند دوره‌های طولانی‌مدت پنی‌سیلین وریدی و سپس خوراکی است.