سل (Tuberculosis)
دسته‌بندی: باکتریایی
عامل بیماری‌زا: باکتری مایکوباکتریوم توبرکلوزیس (باسیل کخ) (Mycobacterium tuberculosis)
خانواده: مایکوباکتریاسه Mycobacteriaceae
رده: اکتینوباکتریا (سرده: مایکوباکتریوم) Actinobacteria (Genus: Mycobacterium)
سل یکی از کهن‌ترین و مرگبارترین بیماری‌های عفونی تاریخ بشر است که عمدتاً ریه‌ها را درگیر می‌کند اما می‌تواند به کلیه‌ها، استخوان‌ها، مغز و غدد لنفاوی نیز منتشر شود. باسیل کخ باکتری میله‌ای اسیدفاست با دیواره سلولی غنی از اسید مایکولیک و لیپیدهای پیچیده است که باعث مقاومت در برابر فاگوسیتوز و آنتی‌بیوتیک‌ها می‌شود. انتقال از طریق آئروسل قطرات تنفسی فرد مبتلا صورت می‌گیرد. عفونت اولیه معمولاً با تشکیل کمپلکس گون در ریه کنترل شده و به حالت نهفته درمی‌آید، اما با تضعیف ایمنی بازفعال می‌شود. علائم کلاسیک شامل سرفه مزمن بیش از ۳ هفته همراه با خلط خونی (هموپتیزی)، تب عصرگاهی، تعریق شبانه شدید، کاهش وزن پیشرونده و بی‌اشتهایی است. درمان استاندارد ۶ ماهه شامل رژیم چهاردارویی ایزونیازید، ریفامپین، پیرازینامید و اتامبوتول است.