سل گاوی (Bovine tuberculosis)
دسته‌بندی: باکتریایی
عامل بیماری‌زا: باکتری مایکوباکتریوم بوویس (Mycobacterium bovis)
خانواده: مایکوباکتریاسه Mycobacteriaceae
رده: اکتینوباکتریا (سرده: مایکوباکتریوم) Actinobacteria (Genus: Mycobacterium)
مایکوباکتریوم بوویس عامل سل گاوی و یکی از مهم‌ترین پاتوژن‌های مشترک بین انسان و دام است که گاو، گوزن، گورکن و انسان را مبتلا می‌سازد. انتقال سنتی به انسان از طریق نوشیدن شیر خام و لبنیات غیرپاستوریزه گاوهای آلوده است که باعث ابتلای سل خارج‌ریوی به خصوص سل روده، پریتونیت سلی و لنفادنیت سلی غدد لنفاوی گردن (اسکروفولا / Scrofula) می‌شود؛ در حالی که در دامپزشکان و کارگران کشتارگاه استنشاق هوای آلوده باعث سل ریوی می‌گردد. سویه ضعیف‌شده مایکوباکتریوم بوویس که توسط کالمت و گوئرین پرورش یافت، به عنوان واکسن معروف ب ث ژ (BCG) در سراسر جهان برای ایمن‌سازی علیه سل استفاده می‌شود. مایکوباکتریوم بوویس به طور ذاتی به داروی ضدسل پیرازینامید مقاوم است و درمان با ریفامپین، ایزونیازید و اتامبوتول حداقل به مدت ۹ ماه انجام می‌گیرد.